Banjalučka berza: Ko postaje većinski vlasnik?

Višemjesečne spekulacije da li će i ko kupiti većinski dio akcija Banjalučke berze konačno dobijaju svoj epilog. Firma Green Blue je kupovinom 43 odsto akcija postala njen najveći pojedinačni akcionar i time došla na korak od konačnog preuzimanja Banjalučke berze. Nedostaje im samo sedam odsto plus jedna akcija da postanu većinski vlasnici. Svoje akcije pomenutoj firmi prodali su NLB banka, UniCredit banka i Sberbanka. Nakon ove transakcije, pored Green Blue, akcionari berze su i dalje Addiko banka, Nova banka, Pavlović International banka, Eurobroker, Advantis broker te dvije banke u stečaju – Bobar banka i Banka Srpske.

Iz Banjalučke berze su potvrdili da je došlo do promjene akcionara berze, ali više detalja nisu željeli da otkrivaju jer, kako su istakli, to nije u njihovoj nadležnosti. Uzimajući u obzir da je nominalna vrijednost jedne akcije Banjalučke berze 1.000 maraka, Gren Blue je za ovu kupovinu iskeširala najmanje jedan million maraka. U pitanju je firma koja je u Republici Srpskoj registrovana sredinom prošle godine, a osnovana je od strane Sino-RS Investment Group Banjaluka iza koje stoji srpsko-kineska firma Sino-RS Investment Group Limited iz Hong Kong koju vodi direktor Jin Li. Direktor banjalučke podružnice je Boris Gašpar, bivši potpredsjednik Vlade RS i ministar trgovine i turizma, za čije ime su bile vezane afere oko RK Boska i preduzeća Farmland. Prema nezvaničnim informacijama u čitavu ovu finansijsku transakciju uključen je i kontraverzni Dragan Vasiljević, u ovdašnjoj javnosti poznat kao čovjek koji je, prije prodaje Kinezima, bio vlasnik govedarske farme Farmland iz Topole.

Do ove kupovine je došlo nepunih godinu dana nakon prošlogodišnjih izmjena Zakona o tržištu hartija od vrijednosti u RS koje su usvojene u Narodnoj skupštini RS po hitnom postupku, a kojima je omogućeno da jedan akcionar ima više od 20 odsto akcija berze. Još tada su otvorene polemike da li se trebalo ići sa usvajanjem ovog zakona po hitnom postupku. Mnogi su tada upozoravali da to predstavlja rizik za tržište kapitala, jer će funkcionisanje berze zavisiti samo o jednom pravnom licu. Kao jedan od negativnih primjera naveden je slučaj Montenegro berze, u većinskom vlasništvu Atlas grupe koja se nalazi u finansijskim problemima i može se desiti da za sobom povuče i berzu. Analitičari tvrde da bi ista sudbina mogla zadesiti i Banjalučku berzu, jer se postavlja pitanje šta bi se desilo da je Bobar banka ili Banka Srpske bila većinski akcionar.